سفره‌ها که تنگ‌تر می‌شود، بیش از آنکه جیب‌ها را خالی کند، بنیان باورها را می‌لرزاند. اینجاست که آن هشدار تکان‌دهنده امیرالمؤمنین علی(ع) در گوش تاریخ طنین می‌اندازد که: «کادَ الفَقْرُ أَنْ یَکُونَ کُفْراً» نزدیک است که فقر به کفر بینجامد (نهج‌البلاغه، حکمت ۳۱۹). وقتی تنگدستی، ایمان را نشانه می‌رود، تکلیف چیست؟ چگونه می‌توان هم مرهم زخم معیشت بود و هم حافظ دین و دنیای مردم و چطور باید صف اعتراض بحق را از فتنه‌ای که می‌خواهد از همین فقر، کفر را برویاند، جدا کرد؟
آنچه در ادامه می‌خوانید، حاصل بررسی این دغدغه‌های عمیق و تبیین راهکارهای عبور از این آزمون بزرگ در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سعید صلح میرزایی، نماینده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری است.

‏آزمون الهی در بستر آشوب جهانی

حجت‌الاسلام صلح میرزایی در تشریح نگاه دینی به مشکلات کنونی می‌گوید: براساس آموزه‌های بنیادین اسلام، زندگی مؤمنان همواره با آزمون‌های الهی همراه است. قرآن کریم به‌صراحت می‌فرماید: «وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ» (سوره بقره، آیه ۱۵۵)؛ یعنی قطعاً شما را با چیزهایی از قبیل ترس، گرسنگی و کاهش در اموال، جان‌ها و محصولات می‌آزماییم و به صابران بشارت ده. این نگاه البته به معنای نادیده گرفتن وظایف مسئولان نیست، بلکه به عنوان یک اصل معرفتی، مشکلات را وسیله‌ای برای رشد و تمایز صابران از دیگران می‌داند. وی اضافه می‌کند: در تحلیل شرایط کنونی انقلاب اسلامی، باید این پازل را در مقیاسی جهانی دید. جبهه استکبار امروز خود را در بالاترین سطح تهدید می‌بیند و به همین دلیل، در هر گوشه‌ای از جهان که بتواند، دست به آشوب‌آفرینی می‌زند. از تحریکات شرق آسیا و درگیری چین گرفته تا افغانستان و یا درگیری میان روسیه و اوکراین و یا روسیه و اروپا، توطئه برای ربودن رئیس‌جمهور ونزوئلا، ایجاد درگیری میان آمریکا و متحدانش مثل کانادا و حتی دانمارک و تقویت آشوب‌ها در آفریقا، غزه، لبنان، سوریه و... همه نشان از تلاش جبهه شیطان بزرگ برای به هم ریختن نظم جهانی دارد. درک این تصویر کلان به ما کمک می‌کند بدانیم اگر با توکل، توسل و استقامت از این گردنه عبور کنیم، نصرت الهی قطعی خواهد بود.‏

جنگ نرم؛ ریشه برخی شعارها

عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به لایه‌های پنهان اعتراضات می‌افزاید: باید توجه داشت بخشی از آنچه امروز با عنوان اعتراضات شکل می‌گیرد، زاییده جنگ نرمی است که دشمن سال‌هاست آن را دنبال می‌کند. وقتی یک نوجوان یا جوان، شعارهایی به نفع رژیم پهلوی سر می‌دهد، این عمدتاً ناشی از بی‌اطلاعی از عمق جنایات و فساد آن دوران و شخص افرادی مانند ربع پهلوی است. در مقابل این جنگ نرم، وظیفه همگانی ما «جهاد تبیین» است. علاوه بر این، خانواده‌ها نقشی حیاتی دارند؛ پدران و مادران باید فرزندان خود را متنبه کرده و آن‌ها را از محیط خطرناک خیابان به سمت خانه، محل تحصیل و محل کار هدایت کنند تا مطالبات از مسیرهای قانونی و مبتنی بر اصول مردم‌سالاری پیگیری شود. البته این شرایط همزمان با یک جراحی بزرگ اقتصادی است که دولت بر اساس آسیب‌شناسی‌ها آغاز کرده است. با این حال، وظیفه قطعی مسئولان است که هرگونه ضرر وارد شده به معیشت مردم، چه در سبد غذایی و فرهنگی و چه در هزینه‌هایی مانند مسکن را جبران کنند، چراکه مشکلات در یک جامعه هیجان‌زده و دچار آشوب هرگز حل نخواهد شد.‏

روحانیت؛ امانت‌دار صدای مردم

این استاد حوزه و دانشگاه در پاسخ به این پرسش که نهادهای دینی چگونه می‌توانند پل ارتباطی میان مردم و مسئولان باشند، می‌گوید: این وظیفه همواره بر دوش علما بوده است. ائمه جماعات، مراجع عظام، جامعه مدرسین و ائمه جمعه در تمام دیدارهای خود با مسئولان، صدای مردم هستند. بنده در جلسه‌ای حضور نداشته‌ام که مسئولی باشد و علما در مقابل او نسبت به دغدغه‌های مردم ساکت بمانند. اما نکته مهم این است لزوماً تمام این مطالبات نباید به صورت علنی مطرح شود. در فضای مسموم کنونی که دشمن به دنبال پمپاژ ناامیدی است، علنی کردن برخی انتقادهای تند، ضریب پیدا کرده و به جای حل مشکل، بر نگرانی مردم می‌افزاید.
حجت‌الاسلام صلح میرزایی ادامه می‌دهد: مردم باید به امانت‌داری روحانیت اعتماد کنند. خود طلاب و ائمه جماعات جزئی از همین مردم هستند و با تمام وجود، این سختی‌ها را لمس می‌کنند. زندگی بسیاری از طلاب به دلیل تمرکز بر تحصیل و نداشتن شغل ثابت، با دشواری‌های فراوانی همراه است. تاریخ نیز گواه است از نهضت مشروطه تا امروز، علمای اصیل همواره در کنار ملت بوده‌اند. مردم باید حساب قاطبه روحانیت را از معدود افرادی که دچار تجمل‌گرایی یا انحراف از خط انقلاب شده‌اند، جدا کنند و بدانند این نهاد، از میان خودشان و برای خودشان است.
‏
مرز روشن حق‌خواهی و ویرانگری

این کارشناس دینی با تأکید بر تفکیک اعتراض از اغتشاش، می‌افزاید: در منطق اسلام، آشوبگری و براندازی به‌شدت محکوم است. یک معترض واقعی که دلش برای کشور می‌سوزد، هرگز به اموال عمومی آسیب نمی‌زند. وقتی عده‌ای به یک فروشگاه حمله می‌کنند، مواد غذایی را به خیابان می‌ریزند یا آمبولانس و ماشین پلیس را به آتش می‌کشند، این دیگر اعتراض نیست، بلکه خیانت به مردمی است که در شرایط کمبود نقدینگی، باید هزینه بازسازی این خسارت‌ها را نیز بپردازند. ملت ما از ابتدای انقلاب بارها نشان داده خود در مقابل این آشوب‌طلبان می‌ایستد؛ همان‌گونه که در دهه ۶۰ با الگوگیری از کمیته‌های مردمی و یا در همین وقایع اخیر، افرادی که حتی سابقه بسیجی نداشتند، به صورت خودجوش برای مقابله با تروریست‌ها به کمک نیروهای امنیتی آمدند.
‏
همدلی اجتماعی؛ نسخه عبور از بحران

وی نقش مردم در کاهش فشار اقتصادی را حیاتی دانسته و می‌گوید: ما باید با کمک یکدیگر از این گردنه‌ها عبور کنیم. همان‌طور که در دوران کرونا ملت ما دلسوزی خود را ثابت کرد، امروز نیز باید هوشیار باشیم. یکی از مهم‌ترین اقدامات، جهاد تبیین است؛ باید اهمیت و ضرورت برخی جراحی‌های بزرگ اقتصادی دولت را برای یکدیگر توضیح دهیم. اقدام عملی دیگر، نظارت همگانی است. اگر مردم موارد احتکار یا تخلف را به نهادهای مسئول گزارش دهند، خودشان به بزرگ‌ترین بازوی نظارتی کشور تبدیل می‌شوند. همچنین، پرهیز از احتکار خانگی و خرید صرفاً به اندازه نیاز، یک عرق ملی و یک فضیلت اخلاقی است که به آرامش بازار و توزیع عادلانه کالاها کمک شایانی می‌کند.

جوانان و ضرورت نگاه واقع‌بینانه

حجت‌الاسلام صلح میرزایی پیام ویژه‌ای برای نسل جوان دارد و می‌افزاید: نخستین توصیه به جوانان عزیز، افزایش مطالعه و شناخت دقیق از واقعیت‌های جهان است. تصویری که از غرب در رسانه‌ها بزک می‌شود، با واقعیت فاصله زیادی دارد؛ این همان نکته‌ای است که حتی برخی ایرانیان خارج از کشور در قالب هشتگ «شوک فرهنگی» به آن اعتراف می‌کنند. البته کشور ما هم بی‌نقص نیست، اما جوانان باید بدانند تیراندازی‌های کور، ناکارآمدی در مدیریت بلایای طبیعی و خشونت عریان پلیس، بخشی از واقعیت آن جوامع است. تفاوت بزرگ اینجاست که هزاران رسانه مزدور شبانه‌روز در تلاش‌اند با بزرگ‌نمایی مشکلات داخلی، جوان ایرانی را دلسرد کنند.
وی با تأکید بر ضرورت دقت در مقایسه‌ها می‌افزاید: مقایسه یک کشور ۹۰میلیونی با یک کشور کوچک ۲۰میلیونی که ذخایر نفتی بسیار بیشتری دارد، قیاسی مع‌الفارق است. بسیاری از آن کشورها فاقد استقلال فناورانه هستند و هزینه سازششان با استکبار، بسیار سنگین‌تر از هزینه چالش ماست. اما مهم‌تر از این نگاه به بیرون، شناخت ظرفیت‌های درونی است. ایران امروز یک کارگاه بزرگ سازندگی است که پروژه‌های زیرساختی آن متوقف نشده و جوانان ما باید پیشرفت‌های هم‌سن‌وسالان خود را ببینند، چرا که همین سرمایه انسانی قادر به حل مشکلات است. این نگاه به درون، در کنار باور به وعده نصرت الهی برای ملت‌های مقاوم، می‌تواند هرگونه سرخوردگی و ناامیدی را به امید تبدیل کند.

دوستی با آمریکا کشنده‌تر از دشمنی

حجت‌الاسلام صلح میرزایی در پایان تأکید می‌کند: یک حقیقت تاریخی وجود دارد که سیاستمداران مختلف غربی نیز به آن اذعان کرده‌اند: «دشمنی با آمریکا ممکن است هزینه داشته باشد، اما دوستی با آمریکا قطعاً کشنده است». تاریخ معاصر پر از کشورهایی است که به آمریکا اعتماد کردند و آمریکا از این اعتماد سوءاستفاده کرد. در منطق فکری آن‌ها، ملت‌های دیگر، شهروندان درجه دو و سه محسوب می‌شوند و هرگونه برخوردی با غیر خود را مجاز می‌دانند. کشور ما هتل نیست که اگر از خدماتش ناراضی بودیم، فقط گله کنیم. کشور، خانه ماست. همان‌طور که اگر دزدی به خانه حمله کند همه اعضا دست به کار می‌شوند، در برابر مشکلات کشور نیز همه ما مسئولیم. جوانان باید در میدان باشند، از محله‌های خود مراقبت کنند، اطرافیانشان را آگاه کرده و با تلاش و مشارکت فعال در انتخابات برای انتخاب افراد شایسته، زمینه را برای شکل‌گیری «ایران قوی» فراهم آورند. راه حل نهایی، تبدیل انرژی جوانی به کارآفرینی، ایثار اجتماعی و مشارکت سازنده است تا این خانه را مستحکم‌تر از همیشه بسازیم.